Tarihteki Türk Kadın Arkeologlarımız

Tarihteki Türk Kadın Arkeologlarımız

Kendi alanlarında ve gelecek nesillere öncülük yapmış Türk kültürüne ve arkeolojisine büyük katkısı olan Tarihteki Türk Kadın Arkeologları sizin için derledik.

Arkeolojinin ilk zamanlarında çalışmalar yapmış bu cesur kadınlar, arkeolojiyi bir bilim olarak geliştirmeye ve yenilikler getirmeye kararlıydı. Hem kendilerinden sonraki nesillerin ve özellikle kadınların yetişmesine katkı sağladılar, hem de arkeoloji bilimini geliştirip daha üst seviyelere taşıdılar.

1- Jale İnan (1914- 2001)

Jale İnan, Türkiye'nin ilk kadın arkeoloğu olarak tarihe geçmiştir. Klasik arkeoloji dalında çalışan İnan, Perge ve Side antik kentlerinin ortaya çıkarılmasına 35 yıl boyunca büyük emekler verdi. Buralardan çıkarılan eserler için de Antalya ve Side müzelerinin kurulmasına katkı sağladı. Bunun dışında ek olarak kaçakçılık ve yağmaya karşı kurtarma kazıları yürüttü.  İstanbul Üniversitesi’nde Klasik Arkeoloji kürsüsünde çalıştı. Perge de alt kısmı bulunan Yorgun Herkül heykelinin en üst kısmının New York Metropolitan Müzesi’nde bulunduğunu kanıtlamak ve heykeli Türkiye’de birleştirmek için 10 yıl boyunca uğraştı ve başarılı oldu.  İnan, arkeolojinin kitaplardan değil, kazı yapılarak öğrenileceğine inanıyordu.

2-Nimet Özgüç (1916 -2015)

Ön Asya Arkeolojisi ile ilgili çalışmalar yapmış bir bilim insanıdır. Eşi Tahsin Özgüç ile birlikte Elbistan yakınlarındaki Karahöyük de, Erzincan yakınlarındaki Altıntepe de kazılar yaptı. 1962'den sonra Acemhöyük de başlattığı kazıları 1989'a kadar sürdürdü. 1978-1989 arasında Atatürk Barajı suları altında kalan Samsat'’ta da kurtarma kazıları yaptı. Buranın ilk Sümer yerleşim birimlerinden birisi olduğunu saptadı.

Ankara Üniversitesi'ndeki görevinden 1984 de emekliye ayrıldı. 1996 yılında Türkiye Bilimler Akademisinin şeref üyesi oldu. Arkeoloji bilimine üstün katkılarından ötürü Halet Çambel ile birlikte 2010 yılı Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü ile onurlandırıldı.

3- Halet Çambel (1916- 2014)

Türkiye’nin ilk kadın bilim insanlarından biri olan Halet Çambel, İstanbul Prehistorya Kürsüsü kurucusuydu. Türk arkeolojisini yetiştiren bir hocaydı ve Türkiye’nin Hititler üzerine ilk uzmanlarından biridir. Hattuşaş-Boğazköy, Karatepe ve Çayönü kazılarına büyük emekler verdi. Onun çabalarıyla Karatepe ilk açık hava müzesi ve daha sonra da milli park olmuştu. Böylece Türkiye’de arkeolojik sit alanında koruma ve konservasyon çalışmaları yapan ilk arkeologlardan oldu.

Halet Çambel ayrıca Olimpiyatlarda Türkiyeyi temsil eden ilk iki kadından biriydi. 1936 Berlin Olimpiyatlarında eskrim dalında yarıştı.

4. Muhibbe Darga (1921-2018)

Ayşe Muhibbe Darga, Türkiye'nin ilk kadın arkeologlarından 1921 doğumlu Arkeolog, Hititolog, dilbilimdir. Hiyeroglif ve çivi yazısı konusunda dünyanın en önemli uzmanları arasındadır diyebiliriz. Hitit kaynaklarını kullanarak kaleme aldığı en popüler eseri, "Eski Anadolu Kadını"dır.

“Arkeolojisiz yaşayabileceğimi düşünmüyorum. Arkeoloji benim aşkım ve senelerdir bu işin içindeyim. İmkanları, ortamı olduğu zaman bir kadının yapamayacağı hiçbir şey yoktur” diyen Muhibbe Darga'nın uzmanlık dalında yazılmış birçok bilimsel inceleme ve araştırması makale olarak yayımlandı.

5. Ufuk Esin (1933-2008)

Türk akademisyen, arkeolog, Türkiye Bilimler Akademisi üyesi.

Görev yaptığı İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi'nde 1984-2000 yılları arasında Prehistorya Anabilim Dalı Başkanlığı, 1998-2000 yılları arasında da Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölüm Başkanlığı görevlerini üstlendi.

Türkiye'de Arkeometri'nin başlamasına en önde öncülük eden Prof. Dr. Ufuk Esin, genellikle arkeolojik kurtarma kazılarında görev yaptı. ODTÜ Keban Projesi kapsamında Elazığ'da Tepecik, Tülintepe, ODTÜ Aşağı Fırat Projesi çerçevesinde Malatya'da Karakaya Barajı göl alanında Değirmentepe'de, son olarak da Aksaray'da Mamasın Barajı göl alanında Aşıklı Höyük'te kurtarma kazıları yaptığını söyleyebiliriz.

1993 de Türkiye Bilimler Akademisi üyesi olan Ufuk Esin, 2001 yılından başlamak üzere Türkiye Bilimler Akademisi ve Türkiye Kültür Sektörü girişimi kapsamında Türkiye Kültür Envanteri Projesini örgütleyerek, yaşama geçirdi

6. Işın Yalçınkaya (1943-)

1962 yılında girdiği Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Prehistorya Kürsüsünden 1966 yılında mezun oldu. 1967 yılında Prehistorya Kürsüsünde asistan olarak göreve başladı.1973 yılında “Taş Devirlerinde Sanat Eserleri ve Türkiye deki İzleri” konulu doktora tezini tamamladı. 1975 yılında CNRS bursiyeri olarak Fransa’ya gitti ve Arago Mağrası’nın Paleolitik buluntularının ilk tipolojik sınıflamasını yaptı.

La Société Préhistorique Française daimi üyesi, UnionInternationaledes Sciences Préhistorique et Protohistorique’in VIII. Komisyonunun Türkiye temsilcisi, Revue de Préhistoire Européenne'nin yayın komitesi üyesi, TÜBA-AR’ın Danışma Kurulu üyesi ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Anadolu/Anatolia Dergisi Danışma Kurulu üyesidir.

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.
Kültür - Sanat